Kort antwoord
De soorten roosters zijn het vaste rooster, het flexibele rooster, de vierdaagse werkweek en ploegendiensten met twee tot vijf ploegen. Welk werkrooster bij je past, hangt af van je openingstijden, hoe voorspelbaar de drukte is en of je ’s nachts of in het weekend doorwerkt.
Wat is een rooster of werkrooster?
Een rooster, of werkrooster, is de planning waarin staat welke medewerker op welke dag van hoe laat tot hoe laat werkt, inclusief pauzes en vrije dagen. Het rooster maakt voor iedereen duidelijk wie er staat, en het is de basis voor je urenregistratie en je salarisadministratie.
Welke soort je ook kiest, de Arbeidstijdenwet stelt eisen aan elk rooster: maximale dienstduur, rust tussen diensten en hoe lang van tevoren het rooster bekend moet zijn.
Wat is het verschil tussen een vast en een flexibel rooster?
Bij een vast rooster werkt een medewerker elke week op dezelfde dagen en tijden, bijvoorbeeld maandag tot en met vrijdag van 9:00 tot 17:00 uur. Bij een flexibel rooster wisselen de dagen en tijden per week, afhankelijk van de drukte en de beschikbaarheid van je medewerkers. Het verschil zit dus in voorspelbaarheid tegenover inspelen op wisselende drukte.
| Vast rooster | Flexibel rooster | |
|---|---|---|
| Werktijden | elke week gelijk | wisselen per week |
| Past bij | kantoor, administratie, vaste openingstijden | horeca, retail, zorg, seizoenswerk |
| Planning | eenmalig opzetten | elke week opnieuw |
| Waar je op let | onderbezetting bij onverwachte drukte | beschikbaarheid ophalen, rust tussen diensten |
Een flexibel rooster vraagt meer planwerk. Je moet weten wie wanneer kan, en je moet opletten dat een late dienst niet te snel gevolgd wordt door een vroege. Tussen twee diensten zit minimaal 11 uur rust. Hoe een flexibel rooster werkt in jouw branche, lees je bij het werkrooster in de horeca en het rooster in de zorg.
Je rooster zonder Excel en WhatsApp
Maak en deel het rooster, je team ziet het meteen in de app. € 3,- per medewerker per maand.
30 dagen gratis, zonder betaalgegevens
Hoe werkt een 2-ploegendienst rooster?
Een 2-ploegendienst rooster verdeelt de dag in twee diensten die elkaar opvolgen, meestal een vroege en een late dienst. Een veelgebruikt voorbeeld is een vroege dienst van 6:00 tot 14:00 uur en een late dienst van 14:00 tot 22:00 uur. Twee teams wisselen elkaar af, vaak per week, zodat niet steeds dezelfde mensen de late dienst draaien.
Het 2-ploegenrooster zie je veel in productie, logistiek, supermarkten en bij horeca met lange openingstijden. Het voordeel: er is geen nachtwerk, dus de strengste rustregels gelden niet. Let wel op de wissel van late naar vroege dienst. Wie om 22:00 uur stopt, kan de volgende ochtend om 6:00 uur niet beginnen: dat is maar 8 uur rust, en dat mag hooguit eens per 7 dagen.
Hoe werkt een 3-ploegendienst rooster?
Een 3-ploegendienst rooster voegt een nachtdienst toe, zodat er 24 uur per dag gewerkt wordt. Een gangbaar voorbeeld is een vroege dienst van 6:00 tot 14:00 uur, een late dienst van 14:00 tot 22:00 uur en een nachtdienst van 22:00 tot 6:00 uur. Drie teams rouleren over de drie diensten, en op doordeweekse dagen draait het bedrijf zo continu.
Omdat er ’s nachts gewerkt wordt, gelden extra regels. Een dienst is een nachtdienst als iemand meer dan 1 uur werkt tussen 0:00 en 6:00 uur. Eindigt de nachtdienst na 2:00 uur, dan volgt minimaal 14 uur rust. Na 3 of meer nachtdiensten achter elkaar heeft een medewerker recht op minimaal 46 uur rust. Die rust plan je in het rooster mee, niet achteraf.
Hoe werkt een 4-ploegendienst rooster?
Een 4-ploegendienst rooster gebruikt vier teams die elkaar afwisselen in vroege, late en nachtdiensten. Volgens CNV werken vooral bedrijven die niet de hele week doordraaien met vier ploegen, vaak met de zondag dicht. Draai je er toch 24 uur per dag en zeven dagen per week mee, dan werkt elke ploeg gemiddeld 42 uur per week: 168 uur gedeeld door 4.
Valt iemand in een ploeg uit door ziekte of verlof, dan vul je die diensten op met een collega uit een andere ploeg of met een invaller. Let dan op de rust: tussen twee diensten zit minimaal 11 uur.
Hoe werkt een 5-ploegendienst rooster?
Een 5-ploegendienst rooster gebruik je voor volcontinu werk: 24 uur per dag, zeven dagen per week. Een bekende cyclus is het 2-2-2-rooster: twee vroege diensten, twee late diensten en twee nachtdiensten, gevolgd door vier dagen vrij (CNV). Elke ploeg werkt zo gemiddeld 33,6 uur per week: 168 uur gedeeld door 5.
Per team ziet de cyclus er zo uit:
- Twee vroege diensten, bijvoorbeeld van 6:00 tot 14:00 uur.
- Twee late diensten, van 14:00 tot 22:00 uur.
- Twee nachtdiensten, van 22:00 tot 6:00 uur.
- Vier dagen vrij. Dat is ruim meer dan de verplichte rust na de nachtdiensten.
Wat is een voorwaarts of achterwaarts rooster?
Een voorwaarts rooster laat de diensten rouleren in de volgorde vroeg, laat, nacht. Een achterwaarts rooster gaat de andere kant op: nacht, laat, vroeg (CNV). Beide mogen. Bij een achterwaarts rooster loop je wel sneller tegen de rustregels aan. Eindigt een nachtdienst om 6:00 uur, dan heeft de medewerker minimaal 14 uur rust nodig, dus de late dienst kan niet dezelfde dag om 14:00 uur beginnen.
Hoe werkt een vierdaagse werkweek?
Bij een vierdaagse werkweek werken medewerkers op vier dagen per week, vaak met langere diensten om aan hun contracturen te komen. Een voltijder met 36 uur werkt dan bijvoorbeeld vier diensten van 9 uur. Het team krijgt ieder een vaste vrije dag, die je over de week spreidt zodat de zaak vijf dagen per week open kan blijven.
Een dienst duurt volgens de Arbeidstijdenwet maximaal 12 uur, dus 40 uur in vier dagen kan, maar weinig ruimte laat voor overwerk. Langere diensten betekenen ook langere pauzes: bij een dienst van meer dan 5,5 uur is dat minimaal 30 minuten.
Welk soort rooster past bij jouw bedrijf?
Het soort rooster kies je op basis van drie vragen: wanneer ben je open, hoe voorspelbaar is de drukte, en werk je ’s nachts of in het weekend door? Ben je alleen overdag open met vaste drukte, dan is een vast rooster het eenvoudigst. Wisselt de drukte per dag of seizoen, dan past een flexibel rooster.
| Situatie | Passend rooster |
|---|---|
| Kantoor of administratie met vaste openingstijden | vast rooster |
| Horeca, retail, drukte wisselt per dag of seizoen | flexibel rooster |
| Open van vroeg tot laat, geen nachtwerk | 2-ploegendienst |
| 24 uur per dag, maandag tot en met vrijdag | 3-ploegendienst |
| 24 uur per dag, ook op zaterdag, zondag dicht | 4-ploegendienst |
| 24 uur per dag, zeven dagen per week | 5-ploegendienst |
| Team wil een vaste vrije dag, zaak blijft open | vierdaagse werkweek met gespreide vrije dagen |
Veel MKB-bedrijven combineren: een vaste kern met een flexibele schil voor de drukke momenten. Hoe je zo’n rooster stap voor stap opbouwt en deelt, lees je in de uitleg over rooster maken. Wil je eerst weten waar een rooster volgens de wet aan moet voldoen, lees dan de regels en checklist voor je rooster.
Welke regels gelden voor elk soort rooster?
Voor elk soort rooster geldt dezelfde wettelijke basis uit de Arbeidstijdenwet. Een dienst duurt maximaal 12 uur, een werkweek maximaal 60 uur, en tussen twee diensten zit minimaal 11 uur rust. Per week heeft een medewerker recht op minimaal 36 uur aaneengesloten rust. Het rooster maak je 28 dagen van tevoren bekend, tenzij je cao iets anders regelt.
Bij ploegendiensten met nachtwerk komen daar de nachtregels bij: maximaal 10 uur per nachtdienst bij regelmatig nachtwerk, 14 uur rust na een nachtdienst die na 2:00 uur eindigt, en 46 uur rust na een reeks van 3 nachtdiensten. Je cao kan strengere of andere afspraken bevatten, bijvoorbeeld over toeslagen voor avond-, nacht- en weekendwerk. Wat het verschil is tussen het rooster en de bredere planning van je personeel, lees je in personeelsplanning en roostering.
Hoe je elk soort rooster in Timebutler maakt
In Timebutler maak je het rooster en deel je het met je team, welk soort rooster je ook gebruikt. Medewerkers zien het teamrooster in de app en krijgen een pushmelding bij een nieuwe of gewijzigde dienst.
Werk je flexibel, dan geven medewerkers hun beschikbaarheid door via de app, zodat je weet wie je kunt inplannen. Blijft er een dienst open, dan bied je die aan als open dienst: medewerkers schrijven zich in en jij wijst toe. Willen twee collega’s ruilen, dan doen ze dat via de dienstruil. Hoe je begint, lees je in zo maak je een rooster in Timebutler.
Timebutler kost € 3,- per medewerker per maand. Je kunt 30 dagen gratis, zonder betaalgegevens.
Veelgestelde vragen
Welke soorten roosters zijn er?
De soorten roosters zijn het vaste rooster, het flexibele rooster, de 2-, 3-, 4- en 5-ploegendienst en de vierdaagse werkweek. Het vaste rooster past bij vaste openingstijden, het flexibele bij wisselende drukte, en ploegendiensten bij bedrijven die lang of continu doorwerken.
Wat is een 4-ploegendienst rooster?
Een 4-ploegendienst rooster is een rooster waarin vier teams elkaar afwisselen in vroege, late en nachtdiensten. Het past vooral bij bedrijven die niet de hele week doordraaien, bijvoorbeeld met de zondag dicht. Werk je zeven dagen per week dag en nacht door, dan kom je met vier ploegen op gemiddeld 42 uur per ploeg per week; daarvoor kies je meestal vijf ploegen.
Wat is een 6-ploegendienst?
Een 6-ploegendienst is een rooster waarin zes ploegen elkaar afwisselen, zodat bij werk van 24 uur per dag en zeven dagen per week elke ploeg gemiddeld 28 uur per week werkt: 168 uur gedeeld door 6. Dat is minder dan een voltijdcontract van bijvoorbeeld 36 uur. Hoe je de overige contracturen invult, spreek je af in de cao of met je medewerkers.
Wat is het verschil tussen een 2- en een 3-ploegendienst?
Een 2-ploegendienst heeft een vroege en een late dienst en geen nachtwerk. Een 3-ploegendienst voegt een nachtdienst toe, zodat er 24 uur per dag gewerkt wordt. Daardoor gelden bij een 3-ploegendienst de extra rustregels voor nachtwerk, zoals 14 uur rust na een nachtdienst die na 2:00 uur eindigt.
Hoe lang van tevoren moet een werkrooster bekend zijn?
Een werkrooster moet 28 dagen van tevoren bekend zijn, tenzij je cao of je afspraken met de medewerker een andere termijn regelen. Vereist de aard van het werk dat je later plant, dan maak je 28 dagen vooraf bekend wanneer de rust begint en de precieze werktijden minimaal 4 dagen van tevoren.
Hoeveel rust moet er tussen twee diensten zitten?
Tussen twee diensten zit minimaal 11 uur aaneengesloten rust. Eens per 7 dagen mag je dat inkorten tot 8 uur als het werk dat nodig maakt. Na een nachtdienst die na 2:00 uur eindigt, is de rust minimaal 14 uur.


