De cao zorg onregelmatige werktijden regels bepalen wanneer medewerkers recht hebben op onregelmatigheidstoeslag (ORT) en aan welke voorwaarden avond-, nacht- en weekenddiensten moeten voldoen. Deze regels staan zowel in de Arbeidstijdenwet als in de cao’s voor zorg en welzijn, en gelden voor werkgevers met personeel dat buiten kantooruren wordt ingezet.
Wat zijn de cao zorg onregelmatige werktijden regels precies?
De cao zorg onregelmatige werktijden regels bestaan uit twee lagen: de Arbeidstijdenwet stelt wettelijke grenzen aan arbeids- en rusttijden, en de sectorale cao’s (zoals cao VVT en cao Gehandicaptenzorg) vullen dit aan met concrete ORT-percentages en roosterafspraken.
Zorgorganisaties draaien 24 uur per dag, 7 dagen per week. Vrijwel alle zorg-cao’s bevatten daarom een uitgebreide regeling voor onregelmatige diensten: wanneer een dienst als “onregelmatig” telt, welk percentage toeslag daarbij hoort en hoe deze wordt berekend over het uurloon.
De cao bepaalt ook roosterzekerheid, het maximaal aantal opeenvolgende nachtdiensten en extra bescherming voor specifieke groepen, zoals zwangere werknemers.
Welke ORT-percentages gelden er in de zorg?
ORT-percentages verschillen per tijdvak: nachtdiensten in het weekend leveren doorgaans de hoogste toeslag op, terwijl avonddiensten op werkdagen lager uitvallen.
Per 1 januari 2026 gelden in de cao VVT deze percentages: 47% ORT op maandag tot en met vrijdag tussen 00:00-06:00 uur en 22:00-24:00 uur, en 52% ORT op zaterdag tussen 00:00-06:00 uur en 22:00-24:00 uur. Op zondag en feestdagen liggen de percentages doorgaans nog hoger.
Een belangrijke wijziging per 2026 is dat de grens van het maximum uurloon waarover ORT wordt berekend, is geschrapt. De toeslag wordt nu berekend over het feitelijke uurloon, zonder plafond. Voor medewerkers met een hoger uurtarief levert dit een directe verbetering op.
| Tijdvak | ORT-percentage (indicatief) | Van toepassing op |
|---|---|---|
| Ma-vr, 22:00-24:00 en 00:00-06:00 uur | 47% | Nachtdiensten op werkdagen |
| Zaterdag, 22:00-24:00 en 00:00-06:00 uur | 52% | Nachtdiensten in het weekend |
| Zondag en feestdagen | Hoger dan zaterdag (percentage per cao verschillend) | Weekend- en feestdagdiensten |
Let op: exacte percentages verschillen per cao (VVT, Gehandicaptenzorg, GGZ) en worden jaarlijks herzien. Raadpleeg altijd de actuele cao-tekst van de betreffende sector voor het precieze percentage.
Wat zegt de Arbeidstijdenwet over onregelmatige diensten?
De Arbeidstijdenwet stelt wettelijke grenzen: maximaal 12 uur per dienst, maximaal 60 uur per week, en gemiddeld niet meer dan 55 uur per week over vier weken.
Tussen twee diensten moet minimaal 11 uur rusttijd zitten. Deze regel mag maximaal één keer per week worden ingekort, wat relevant is bij bijvoorbeeld een late avonddienst gevolgd door een vroege ochtenddienst.
Voor nachtdiensten geldt een gezondheidsregel: medewerkers mogen niet meer dan vijf nachtdiensten achter elkaar draaien. Na een reeks nachtdiensten moeten voldoende aaneengesloten vrije nachten volgen, om slaapproblemen te voorkomen.
Meer over de wettelijke basis van arbeids- en rusttijden is te vinden op rijksoverheid.nl.
Welke bescherming geldt voor specifieke medewerkersgroepen?
Voor zwangere medewerkers en medewerkers met een oproepcontract gelden extra beschermingsregels. Deze bepalingen voorkomen dat kwetsbare groepen onbedoeld worden overbelast of structureel worden ingezet zonder contractuele zekerheid.
Zwangere medewerkers
Vanaf de derde maand van de zwangerschap mag een medewerker geen onregelmatige dienst worden opgedragen, tenzij zij daar geen bezwaar tegen maakt. Dit geldt ook voor nachtdiensten, overwerk, bereikbaarheidsdiensten en consignatiediensten.
Oproepkrachten en de vastklikregeling
De vastklikregeling voorkomt dat een oproepkracht structureel wordt ingezet zonder formele arbeidszekerheid. Als het rooster van een oproepkracht gedurende een bepaalde periode een vast patroon vertoont, kan dit patroon “vastklikken” tot een minimale arbeidsomvang. Dit beschermt oproepkrachten tegen permanente beschikbaarheid zonder bijbehorende arbeidsrechtelijke zekerheid.
Wat betekent roosterzekerheid in de zorg-cao?
Roosterzekerheid betekent dat medewerkers met regelmatige avond-, nacht- of weekenddiensten recht hebben op tijdige bekendmaking van hun rooster en op compensatie wanneer het wijzigt op korte termijn.
De Arbeidstijdenwet schrijft voor dat een rooster in principe 28 dagen van tevoren bekend moet zijn. Kan dit niet, geldt een minimum van 4 dagen. Wijzigt de werkgever het rooster binnen deze termijn, dan kan de medewerker recht hebben op extra compensatie in tijd of geld, afhankelijk van de cao-afspraken.
Veelgestelde vragen over cao zorg onregelmatige werktijden regels
Wat valt er precies onder onregelmatige werktijden in de zorg?
Onregelmatige werktijden zijn diensten buiten gangbare werkdagen en -tijden: avonddiensten, nachtdiensten, weekenddiensten en diensten op feestdagen. De exacte tijdvakken staan vastgelegd in de toepasselijke zorg-cao.
Hoeveel ORT krijg je voor een nachtdienst in de zorg?
Het ORT-percentage voor een nachtdienst hangt af van de dag en het exacte tijdvak. In de cao VVT geldt per 1 januari 2026 bijvoorbeeld 47% voor nachtdiensten op werkdagen en 52% voor nachtdiensten op zaterdag, berekend over het feitelijke uurloon.
Mag een werkgever onbeperkt nachtdiensten inplannen?
Nee, de Arbeidstijdenwet stelt een grens van maximaal vijf opeenvolgende nachtdiensten. Daarna moeten voldoende aaneengesloten vrije nachten volgen.
Mogen zwangere medewerkers verplicht worden tot nachtdiensten?
Nee, vanaf de derde maand van de zwangerschap mag een medewerker geen onregelmatige dienst worden opgedragen, tenzij zij daar zelf geen bezwaar tegen maakt.
Hoeveel rust moet er minimaal tussen twee diensten zitten?
Tussen twee diensten moet minimaal 11 uur rusttijd zitten volgens de Arbeidstijdenwet. Deze regel mag maximaal één keer per week worden ingekort.
Hoe lang van tevoren moet een rooster met onregelmatige diensten bekend zijn?
Een rooster moet in principe 28 dagen van tevoren bekend zijn. Als dit niet mogelijk is, geldt een minimumtermijn van 4 dagen bekendmaking vooraf.
Geldt de vastklikregeling ook voor onregelmatige diensten?
Ja, als een oproepkracht gedurende een bepaalde periode structureel onregelmatige diensten draait volgens een vast patroon, kan dit patroon vastklikken tot een minimale arbeidsomvang.